سخنرانی لطیف پدرام ( کامل، با ماجرای اخلال)

زنده گیــنـامـــۀ مسعود بزرگ ( رح )

سخنان آموزنده از مسعود بزرگ(رح)

فرهنگی

نوشته شده توسط مهران موحد
اخبار
نمایش از 27 اسفند 1391
پرینت

در سالیان اخیر، همه ساله همین که روزهای پایانی سال فرا می‌رسد و مردم ما خود را برای استقبال از نوروز خوش‌آیین آماده می‌کنند، برخی از به اصطلاح علمای دین با سرسختی و تلاشی مجدانه مردم را از برگزاری جشن نوروز برحذر می دارند و با استفاده از منبر مساجد، در روز جمعه، برای نکوهش جشن نوروز گلو پاره می کنند و آیین نوروز را آیینی جاهلی قلمداد می کنند و برگزاری آن را مصداق بارز پیروی از آتش پرستان ( منظورشان پیروان زردشت است) می دانند و حتا طرفداران برگزاری مراسم نوروز را متهم به کفر و شرک و نفاق می کنند.



فضای مجازی و رسانه های دیداری و چاپی نیز، در روزهای پایانی سال، به عرصه ای برای کشمکش میان مخالفان و موافقان برگزاری جشن نوروز تبدیل می شود. جالب این جاست که بارها دیده شده که مخالفان آیین نوروز، در موارد مشابه دیگر چندان از خود جنب و جوش و تلاش و تقلا نشان نمی دهند و در بارۀ "منکراتِ" دیگر حساسیت چندانی ندارند، ولی وقتی بحث نوروز و حواشی آن به میان می آید، مساله را طوری جلوه می دهند که گویا با برگزاری جشن نوروز که جشن طبیعت است و یکی از بهترین و زیباترین جشن های انسانی در روی کرۀ خاکی-  آبی است و به تعبیر شریعتی " قرن های درازی است که بر همۀ جشن های جهان فخر می فروشد"؛ ارکان دین به لرزه در می آید و ثوابت و ضروریات دین اسلام در معرض نابودی قرار می گیرد. زهی انصاف! آیا واقعا چنین برخوردی، سزاوار نوروز است؟

جالب آن که برخی از این‌هایی که در مخالفت و دشمنی با نوروز داد سخن می دهند و به نام اسلام  پنجه در پنجۀ نمادهای هویتی ما می‌افکنند لقب هایی چون شیخ الحدیث و شیخ القرآن و پوهنمل و پوهاند را نیز با خود حمل می کنند!

نهادی هست در افغانستان به نام "جمعیت اصلاح و انکشاف اجتماعی" که در کابل و چند شهر بزرگ دیگر مشغول فعالیت است. این نهاد که از پول عرب‌های حاشیۀ خلیج فارس تمویل و تغذیه می شود، همه ساله در نزدیکی های نوروز، فعالیت‌های نشراتی و فرهنگی خود را روی کوبیدن و کفری دانستن آیین نوروز متمرکز می سازد. بروشورهایی را در این باره در میان شهروندان توزیع می کند، فعالیت‌های آنلاین خود را برای بدنام کردن و ضد اسلام نشان دادن آیین نوروز شروع می کند و آدم هایی را به نام عالم دین و شیخ الحدیث و چه و چه استخدام می کند تا برضد نوروز قلم و سخن بزنند. گویی مساله ای مهم تر از بحث نوروز در کشور ما وجود ندارد و گوییا این ها موظف اند اندک بهانه های ما را برای خوشحال بودن نیز از ما بگیرند.

جالب است بدانید نهاد مزبور همان نهادی است که در پیوند به موضوع "مصطلحات ملی" کار تمامیت خواهان را توجیه کرد و برای دفاع از عملکرد آن ها بیانیه صادر کرد و خطاب به فارسی‌زبانان نوشت که چه اشکالی دارد وقتی واژه‌های انگلیسی را در زبان فارسی به کار می‌گیرید، کلمات پشتو را هم به کار ببرید. یعنی همان نهادی که سابقۀ فارسی‌ستیزی دارد، به شدت مشغول نوروزستیزی هم هست. بسیاری از آدم هایی که در این نهاد کار می کنند پیشینۀ فعالیت در حزب اسلامیِ گلبدین حکمتیار را دارند و از همین رو، شدیدا با فعالیت های حلقات هویت ستیز در کشور ما همنوایی دارند هرچند شعارهایی که می دهند شعارهای اسلامی است و ممکن است عده ای را فریب دهد و از منویات اصلی آن ها غافل بسازد.

شوربختانه، هویت‌ستیزان با استفاده از احساسات دینی برخی از مردمان ما توانسته اند در پیشبرد پروژۀ "هویت زداییِ" خود تا حدودی موفق باشند و نمادهای هویتی ما را با استفادۀ ابزاری از شعارهای دینی زیر سوال ببرند و محکوم کنند.


2

مخالفت با نوروز، پیشینه ای درازدامن در تاریخ مسلمانان دارد. عبارت های زیادی در کتاب های عالمان دینِ ما آمده در ذم و قدح جشن نوروز و سده و نظایر آن ها. یکی از مشهورترین مخالفان نوروز در حوزۀ تمدنی ما، امام ابو حامد محمد غزالی طوسی، متکلم سدۀ پنجم هجری است. او در کتاب گرانسنگ "کیمیای سعادتِ" خود جشن نوروز را "جشن گبران" می شمارد و می نویسد:" نوروز و سده باید مندرس شود و کسی نام آن را نبرد و اظهار شعار گبران حرام است".

بنا بر آن چه تاریخ طبری نقل می کند بارها در اوائل ظهور اسلام، نوروزدوستان به جرم تجلیل نوروز یا برگزاری مراسمی چون آب پاشی و آتش بازی و نهال شانی آزار و اذیت شده اند یا حتا به زندان افکنده شده اند.

با این همه، به نظر می رسد که مخالفت و دشمنی با نوروز، ریشۀ سیاسی داشته تا دینی. ظاهرا جنبش های شعوبی در خراسان برای حفظ هویت خود و قدرت نمایی و مقاومت در برابر سرکوب حاکمان عرب، از نوروز و جشن هایش به عنوان حربه ای برای ابراز وجود استفاده می کرده اند. آن شمار از حاکمان عربی که با شعوبی ها عداوت داشتند و به خون آن‌ها تشنه بودند، با هر حرکت هویت خواهانۀ خراسانی ها به مقابله برمی خاستند و آن را به شدیدترین شکلی سرکوب می کردند.

از همین روست که می بینیم وقتی که خراسانی ها پس از مدتی توانستند قد راست کنند و در دستگاه خلافت اسلامی به نفوذ و اقتداری دست یابند، حاکمان نیز مخالفتی با تجلیل نوروز نکردند و حتا برای باشکوه تر برگزار کردن آن تلاش ورزیدند. یعنی وقتی انگیزه های سیاسی مخالفت با نوروز از میان رفت، زمامداران خلافت اسلامی، عنصری که در تضاد با احکام دین باشد در نوروز ندیدند تا مجبور به مخالفت با آن شوند.

3

 

مخالفت و دشمنی با نمادهای هویتی ایرانی ها/ خراسانی ها منحصر به نوروز نمی شود. همان گونه که مشاهده می کنیم طرفداران هژمونی عرب (برخی از حاکمان و فقیهان مسلمان) در سده های نخست اسلام با زبان فارسی- که ستون فقرات هویت خراسانی ها بوده‌است- نیز به شدت مخالفت می ورزیده اند و در پی از میان برداشتن کامل آن بوده اند. احمد ابن تیمیه، پیشوای سلفی‌ها، در کتابی که به عنوان "اقتضاء الصراط المستقیم" نوشته است، بی‌پرده و پوست‌کنده، نژاد عرب را برتر از نژادهای دیگر و مقرب‌تر از دیگران به درگاه خدا می‌شمارد. او حرف‌های زیادی برضد فارسی‌زبانان و فرهنگ و زبان‌شان می‌زند. از جمله در نقل قولی، نیایش به زبان فارسی را نهی می‌کند و زبان فارسی را زبانی بد و زشت! و نشانۀ مجوسیت و آتش‌پرستی می‌نامد. او حدیثی را از پیامبر اسلام نقل می‌کند به این مضمون که اگر کسی بتواند به زبان عربی سخن بزند و به زبان فارسی حرف بزند منافق است. بازهم با نقل قولی از عمربن خطاب، خلیفۀ دوم مسلمانان، مدعی می‌شود که سخن زدن به زبان فارسی، آدم را بی مروت و نامرد و پست و فرومایه می‌سازد. می‌گوید، باری سعدبن ابی وقاص شنید که مردمی به زبان فارسی سخن می‌زنند. خطاب به آن‌ها گفت:" پس از آمدن اسلام بازهم دلبستۀ مجوسیت و آتش پرستی هستید؟ نیز از زبان مالک بن انس، یکی از پیشوایان فقهی اهل سنت می نویسد که روزی خطاب به حاضران در مسجد نبوی در مدینه با لحن خشن و تهدیدآمیزی گفت:" هرگاه ببینم کسی به زبان فارسی حرف می زند، از مسجد بیرونش خواهم انداخت".

می خواهم بگویم اگر قرار باشد به سخن آن هایی که اسلام را مرادف "عرب پرستی" می‌شمارند و برداشتی ارتجاعی و انحرافی از اسلام دارند گوش دهیم باید از خیر خیلی چیزهای باارزش فرهنگ خود بگذریم. این‌ها می‌خواهند با پنهان شدن پشت شعارهای دینی، هویت اصلی خود را مخفی نگهدارند. امروز از حرام بودن برگزاری جشن نوروز سخن می‌زنند، فردا مسالۀ دیگری را پیش خواهند کشید. اگر قرار باشد به یاوه بافی‌های این‌ها گوش دهیم باید کاملا هویت خود را از دست دهیم و به هویتی جعلی، بچسبیم. دشمن در تلاش است که خاکریزهای فرهنگی ما را یکی پس از دیگری فتح کند و به تدریج، هویت ما را از بین ببرد. بی گمان، "نوروز" نمادی از هویت و فرهنگ ماست. پس باید دودستی به آن بچسبیم و با دشمنان هویت و تاریخ و فرهنگ ملی مان همنوا نشویم.

 

4

 

خوشبختانه آن هایی که با برگزاری جشن نوروز مخالفت و دشمنی می ورزند اگرچه می کوشند برای کار خود را با استناد به فقه و شرع، توجیه بتراشند، اما هیچ مستمسک و دلیل متقاعد کننده ای برای اثبات ادعاهای خود ندارند.

آیا صلۀ رحم ، دید وبازید از خویشاوندان وعیادت بیماران که معمولا درچنین مناسبت هایی انجام می گیرد،اشکال شرعی و فقهی دارد؟

آیا رفتن به دامن صحرا ولذت بردن از زیبایی و طراوت طبیعت ایراد شرعی دارد و با احکام دین در تضاد است؟

می توان گفت، نوروز یکی از مناسب ترین و فطری ترین جشن هایی است که در میان ملل جهان برگزار می شود چرا که با آمدن نوروز، بهار طبیعت هم از راه می رسد ومردم را به صحراها وکوه ها وجاهایی که درآن جاها به طبیعت بیشتر احساس نزدیکی کنند، می کشاند.

نوروز، جشن شکفتن و رستن و دگرگونی و آغاز نو است.

تنها مستندی که مخالفان نوروز به آن چسبده اند روایتی است که انس بن مالک نقل کرده که حضرت رسول(ص) وقتی به مدینه آمد متوجه شد که مردم این شهر در زمان جاهلیت، دو روز را در سال، جشن می گرفته اند. ایشان رو به مسلمانان کرد و گفت:" خداوند برای شما عیدهای فطر واضحی را به جای آن دو عید تعیین کرده است".

اول این که در این روایت، هیچ ذکری از نوروز یا مهرگان نیامده است و از دوعید جاهلی سخن زده شده است. بعدها کسانی آمده اند و روایت بالا را به "نوروز" و "مهرگان" پیوند داده اند. سخن شارحان حدیث که مبنای درستی ندارد برای ما حجت نیست.

افزون برآن، به فرض این که بپذیریم حضرت رسول، این سخن را در بارۀ نوروز و مهرگان، ایراد کرده، بازهم این روایت، برای حرام بودن برگزاری جشن نوروز یا مهرگان نمی تواند بود. شاید این سخن پیامبرگرامی اسلام(ص) در وضعیتی بیان شده بود که مراسم نوروز با خرافات وبدعت هایی آلوده بوده وآن حضرت برای این که مسلمانان را از ارتکاب این گونه خرافات برحذر داشته باشد به آن ها چنین دستوری داده است. همانند این که رسول اکرم درآغاز، مسلمانان را از نگاهداری مایعات در ظرف های خاص نهی کرد. آن ظرف های مخصوص، ظرفهایی بود که در گذشته، مردم درآن ها به نگهداری شراب می پرداختند. رسول اکرم با این نهی خود،خواست رابطه آن ها را با گذشته به کلی قطع کند و عادت شراب‌نوشی از سرشان  به کلی برافتد ولی چندی بعد پس ازین که به وضعیت جدید خو گرفتند اعلام کرد که استفاده از آن ظرف ها حالا بلامانع است.

همچنان روایات بسیاری وجود دارد که مسلمانان را به شدت از مجسمه تراشی یا نگاهداری مجسمه درخانه واین قبیل مسایل منع کرده است. معذلک درتاریخ اسلام مشاهده می کنیم که برخی علمای بزرگ- مثل شهاب الدین القرافی، فقیه و اصولی بزرگ مالکی- به نگاه داشتن مجسمه درخانۀ خود مبادرت ورزیده اند.

آیا عالمان مزبور از روایت‌هایی که در بارۀ مجسمه‌سازی یا نگهداری تندیس آمده به کلی بی‌خر بوده‌اند؟ بدون شک علمای مزبور به خوبی ازین روایات آگاه بوده اند ولی آن ها این را نیز می دانستند که نهی حضرت رسول در مورد مجسمه سازی یا نگاه داشتن مجسمه ، با توجه به اوضاع واحوالی که این نهی در آن صادر شده معنا پیدا می کند

به عبارت دیگر: این که می بینیم حضرت رسول از یک چنین کارهایی منع کرده است به خاطر این بوده که مردم تازه به اسلام گرویده بوده اند وتاهنوز رسوباتی از افکار شرکی در اذهان برخی وجود داشته است وشاید نگاهداری یا تراشیدن مجسمه ، در اذهان آن ها رسوم وخرافات جاهلی را احیا می کرده است. ایشان با قدغن کردن ساختن مجسمه یا نگاهداری آن، خواسته بود بقایای افکارجاهلی را از ذهن وضمیر آن ها بزداید.

ولی هنگامی که وضعیت به حالت عادی برگشت دیگر اشکالی وجود نداشت که یک مسلمان اقدام به تراشیدن مجسمه بکند ویا آن را در خانه خود نگهداری کند چرا که اسلام هیچ گاه نخواسته است جلو رشد وشکوفایی هنر و استعدادهای هنری را بگیرد وبدون شک رسامی ونقاشی ومجسمه تراشی و... از جمله مهمترین گونه های هنر به حساب می آیند.

باید به این نکتۀ مهم توجه کنیم برخی از احکام دین، تخته بند زمان و مکانی خاص اند و تعمیم پذیر نیستند. از همین رو، برای ما بسیار اهمیت دارد که بدانیم حکمی که در قرآن آمده یا سخنی که حضرت رسول زده در چه اوضاع و احوالی در قرآن آمده یا بر زبان پیامبر اسلام جاری شده است. از همین رو، علمای مسلمان به شان نزول آیه های قرآنی، اهمیت فراوانی قائل شده اند و حتا کتاب های مستقلی در این زمینه تدوین کرده اند. حضرت عمر بن خطاب، خلیفۀ دوم  مسلمانان، چندی پس از وفات پیامبر اسلام، با نصی قرآنی ( سورۀ توبه، آیۀ 60) در مورد سهم "مولفة القلوب" مخالفت ورزید چرا که گمان می کرد شرایط فعلی جامعۀ اسلامی با شرایط مسلمانان در زمان نزول آیت، فرق می کند و هیچ یک از یاران پیامبر با این موضع‌گیری‌اش مخالفتی از خود نشان نداد. آیا این به معنای این نیست که تحولات تاریخی و اجتماعی، در احکام شرع  دگرگونی ایجاد می کند حتا پس از وفات حضرت رسول؟

همچنین عالمان دینِ ما در گذشته ها و اکنون نیز، به "ناسخ و منسوخ" اهمیت و ارزش فراوانی قائل شده اند و می شوند و مطالب فراوانی در این زمینه گرد آورده اند. حالا پرسشی که مطرح می شود این است که آیا معقول است در طول 23 حیات پیامبر اکرم، ضرورت ها و مصلحت های جامعۀ اسلامی دگرگون شود و احکامی بروند و به جای آن ها احکامی دیگر جایگزین شوند، اما همین که حضرت رسول از جهان رخت بربست و پس از صدها سال نیز، همچنان نیازها و مصلحت های جامعه های ما دگرگونی نپذیرند و پابرجا بمانند؟

بحث "ناسخ و منسوخ" به خوبی این نکته را ثابت می کند که احکام دین اسلام با توجه به واقعیت ها و ضرورت ها و تحولات جامعۀ آن روز عربستان پدید آمده است. آیا واقعیت ها و ضرورت ها در زمان ما همان هایی هستند که در هنگام نزول قرآن بودند؟ این همه تحولات شگرف و عمیق در زندگی آدمیزادگان، هیچ دگرگونی ای در احکام دین پدید نمی آورند و دین از این همه تحولات برکنار می ماند؟

از سوی دیگر، برمبنای آن چه فقیهان مسلمان- همانند شاه ولی الله دهلوی- گفته اند، اکثریت مطلق احکام اسلام، "امضایی" اند. یعنی این که این احکام پیش از ظهور اسلام در میان مردمان عربِ جزیره العرب وجود داشته اند و مردم عرب به آن ها عمل می کرده اند، ولی هنگامی که اسلام آمد برخی از آن احکام را بدون دگرگونی و برخی از آن ها را پس از اصلاح و دگرگونی، پذیرفت و به عنوان "احکام شرع" به مردم عرضه کرد. از جملۀ این احکام می توان به حج و حدود و قصاص و آداب خانوادگی اشارت کرد. درست است که اسلام بسیاری از عنعنات و آداب و رسوم و آیین های عرب را اصلاح کرد اما تا جایی که می شد با آن ها از ریشه دشمنی نورزید.

آیا این روش برخورد اسلام با سنن و آداب مردم عرب در عربستانِ آن زمان، همان گونه که از یک سو، تاثیرپذیری اسلام را از فرهنگ و آداب و سنن عرب نشان می دهد، از جهت دیگر، به ما این را یاد می دهد که ما نباید به بهانه های واهی و توجیه های سست، با سنت های پسندیده و آداب متعارف جامعه های گونه گون- از جمله نوروز-، مخالفت بورزیم و یک سره آن ها را میراثی جاهلی بپنداریم. چه کسی می گوید که اسلامی که با آیین‌ها و اعراف عرب مخالفت نورزید و آن‌ها را رعایت کرد و در ضمن احکام دین، جای داد؛ با آیین خوش‌آیینی همچون نوروز، دشمنی می‌کند و آن را نمی‌پذیرد؟

صاحبنظران می گویند، اگر فقیهان مسلمان در سده های نخست تاریخ اسلام، گرفتار جمود و فسردگی و سکون نمی شدند و جسارت به خرج می دادند و با الهام از شیوۀ برخورد پیامبر اسلام با آداب و سنن و اعراف مردم عربستانِ آن زمان، تجارب و آداب و سنن و آیین‌های ملت های دیگری را که بعدها مسلمان شدند در فقه اسلامی  می گنجانیدند، حالا وضعیت مان خیلی بهتر از اینی که هست می بود و فقه پویاتری می داشتیم که می توانست همنوا با تحولات گام بردارد و مقتضیات زمان را پاسخگو باشد و احتمالا نیازی نمی داشتیم که در عرصۀ قانون گذاری دست به دامن بیگانگان شویم و از آن ها کمک بخواهیم. افسوس که چنین نشد!

5

 

این موضوع بسیار بر سرزبان ها افتاده که نوروز یادگار آیین زردشت است. دشمنان نوروز نیز با استناد به همین ادعا برگزاری جشن نوروز را شرک و کفر تلقی می کنند و حتا در عقیده و ایمان تجلیل کنندگان نوروز، تشکیک می کنند. جالب این که در کشور ما که "کشور معماها و چرا و چگونه ها و حوادث مبهم و ناگشوده" است، هیچ کسی نمی تواند با قاطعیت در بارۀ بسیاری از حوادثی که 100 سال یا 200 سال پیش اتفاق افتاده اظهار نظر کند، اما وقتی نوبت نوروز که مربوط هزاران سال پیش است می شود، همگی با قطعیت سخن می زنند و آن را به آیین زردشتی پیوند می زنند و آیینی انحرافی می‌پندارند.

 ولی طبق آن چه محققان گفته اند این جشن، ریشه در اعماق تاریخ دارد وصدها سال پیش از ظهور زردشت هم در حوزه تمدنی ما مورد تجلیل قرار می گرفته است. می‌گویند در اوستا هیچ یادی از نوروز نشده است. برعلاوه، اگر فرض کنیم که نوروز مربوط به آیین زردشت است پس چرا برخی مسیحیان در مصر یا سودان یا اثیوپیا از آن تجلیل به عمل می آورند.

برخی علمای تاریخ اسلامی با بدبینی خاص به موضوع برگزاری جشن نوروز پرداخته اند ولی مسلم است که سخن هیچ کسی برای ما ملاک ومعیار نیست جز آن گاه که براساس مستندات روشن بنا یافته باشد.

این عده از علما جشن نوروز را جشن دینی زردشتیان پنداشته اند ولی حالا که محققان برخلاف گفته آن ها سخن می گویند دیگر محلی از اعراب به این قبیل سخنان باقی نمی ماند چرا که علمای مزبور صاحبنظر در مسایل دینی بوده اند نه محقق در تاریخ.

همچنین برخی از مخالفان نوروز، با استناد به حدیثی که می گوید:" من تشبه بقوم فهو منهم= کسی که خود را شبیه مردمی دیگر بسازد، از آن‌ها به شمار می‌آید"، تجلیل نوروز را حرام می دانند چرا که این کار، مصداق "مشابه ساختن خود به زردشتیان" است. این در حالی است که همان گونه که قبلا گفتیم، نوروز، جشنی دینی نیست و پیوندی به زردشتی‌گری ندارد. از سوی دیگر، "تشبُّه" همان‌گونه که صاحبنظران گفته‌اند، دو شرط دارد: یکی این‌که آن سنت و رویه‌ای که  شخص می‌خواهد در آن از دیگران تقلید کند، منحصر به آن مردم باشد و دیگر مردمان، چنین رویه و سنتی نداشته باشند و دو دیگر این‌که شخصی که آن کار را انجام می دهد هدفش تقلید و پیروی باشد. حال آن‌که معمولا نوروزدوستان به پیروزی از زردشتیان، این کار را انجام نمی‌دهند. علاوه برآن‌که جشن نوروز، ویژۀ زردشتیان نیست- چنانکه پیشتر گفتیم.

رو درروقرار دادن هویت فرهنگی یک ملت با ارزش های مذهبی آن ، نتایج وپیامدهای خوبی به ارمغان نخواهد آورد و تبعات ریشه‌براندازی دارد. ولی متاسفانه در کشور ما کسانی می‌کوشند هویت فرهنگی و مدنی ما را درتضاد با ارزش‌های دینی و مذهبی قرار دهند.

به نظر می رسد که جریانی در کشور ما در صدد آن است که به بهانه ارزش های دینی به مسخ هویت فرهنگی ما بپردازد. این در حالی است که هیچ تعارضی میان این دو وجود ندارد. اسلام توانسته با هویت های گونه گون در سطح جهان، همنشین و سازگار باشد و آداب و سنن آن ها را رعایت کند. مگر این که اسلام را دینی عربی بشماریم و جاودانگی و جهانی بودن آن را انکار کنیم.

6

 

ما در مبحث "نوروز" با معضل دیگری نیز مواجه ایم و آن این که مخالفان نوروز برای اثبات ادعای خود مبنی بر حرام بودن تجلیل از نوروز به سخنان فقیهان استناد می کنند و عبارت هایی را که در کتاب هایِ مثلا متاخرین احناف آمده مثل نُقل و نبات نقل می کنند، گویی که این فقیهان، به کانون وحی در ارتباط بوده اند و سخن شان خلل‌ناپذیر است. من نمی دانم این چه منطقی است. چه کسی گفته که سخن فقیهان- آن هم فقیهان درجه چهار و پنج- برای ما حجت شرعی است؟ همان گونه که همه می دانند به جز آن چه برای پیامبر از طریق وحی آمده ( قرآن و سنت) هیچ سخن دیگری از نظر شرعی الزام آور نیست. حتا همۀ سخنان پیامبر اسلام هم حجت شرعی نیستند. فقط آن بخش از سخنان ایشان حجت شرعی هستند که ثابت شود مستند به کانون وحی استند.

واقعا سخنگویان دین در کشور ما ( اگرچه اصولا دین، سخنگویی ندارد اما طرز رفتار برخی از متدینان نشان می دهد که آن‌ها خود را سخنگوی دین می شمارند) وضعیت تاسف‌آوری را پدید آورده‌اند. فرض کنیم فقیهی در هزار سال یا هشت صد سال یا پنج صد سال پیش، خون به مغزش نرسید و حرف بی‌پایه و نامستندی زد، ما هم باید از او پیروی کنیم و همان سخن بی‌مبنا و بی منطق را تلقین و تکرار کنیم؟ آیا فقط گذشتگان ما صاحب عقل و خرد بوده اند و ما از خرد خدادی بهره ای نبرده ایم؟

طرفه آن که این ها نه به خود جرات و جسارت در برابر "سلف صالح!!" را می دهند و نه دیگران می گذارند که عقل و منطق خود را به کار بیندازند و سخنان پیشینیان را نقد و بررسی کنند و از آن بالاتر، "جسارت کنندگان" را متهم به "بی ادبی و هتاکی و بی دینی و بی اعتقادی" می کنند. ظاهرا این‌ها به این گمان اند که بهشت و دوزخ، ملک طلق شان است که به هر کس دل‌شان خواست ببخشند و از هر کسی که دل شان خواست دریغ کنند. ظاهرا این‌ها تا هنوز از ورطۀ قرون وسطا رهایی نیافته‌اند.

آیا صدای این همه تحولات شگرف در عرصه های فرهنگ و اقتصاد و سیاست و.. تا هنوز به گوش این‌ها نرسیده‌است؟ آیا خردورزانه است که ما پس از این همه تحولات عظیمی که در گیتی رخ داده بازهم ذهن و ضمیر خود را تعطیل کنیم و همۀ این تحولات و دگرگونی ها را نادیده بینگاریم و بچسبیم به پیروی کورکورانه از گذشتگان و قدما؟

واقعا از نظر این‌ها فقه همین است که عبارت‌ها و متون فقهی را از بر کنیم و طوطی‌وار تحویل مخاطب بدهیم؟ اگر فقه این است، پس وای برما.

من منکر این نیستم که مرده‌ریگ فقهی مسلمانان، یکی از عظیم‌ترین مرده‌ریگ‌های فقهی در عرصۀ دنیاست، اما این به معنای آن نخواهد بود این میراث سترگ را نقد و بررسی نکنیم و آن را دربست بپذیریم و مقدسش بشماریم.

فقیهان مسلمان هم همانند همۀ انسان‌ها محدود به زمان و مکان خود بودند و نیز معصوم و عاری از اشتباه نبودند. به جز از پیامبران، دیگران همگی اشتباه می کنند و گاهی نیز اشتباه‌های بزرگی مرتکب می‌شوند و حرف‌های چرت و پرتی می‌گویند. می‌خواهید از سخنان بی‌پایه و چرت و پرتی که عالمان دینِ ما در گذشته زده‌اند برای شما چیزهایی نقل کنم؟ اگر این کار را بکنم مسلما به قول مولانا "مثنوی هفتاد تا کاغذ شود". پس همان بهتر که آن بخش را مسکوت بگذاریم چرا که نه من، حوصلۀ نقل کردن را دارم و نه شما شکیبایی خواندن "هفتاد تا کاغذ" را.

نظرات   

 
0 #1 ‏‎Ghasem Soltani-ala 1392-12-28 23:40
مطالب با جالبی نوشتی . درود بر هموطن تاجیک . از ایران خوزستان صمیمانه به شما میهن پرستان تاجیک تبریک میگم
بازگو کردن
 

اضافه کردن نظر


کد امنیتی
تازه کردن

مطالب دیگر

برگ تاجیکان در رخنامه

 

 

 

 

 

 

تاجیکان در قرن بیستم

پایگاۀ آزاده گان تاجیکستان

خبرها و نوشتارها در بارۀ تاجیکستان، در پایگاۀ آزاده گان . ببینید :


 

| + - | RTL - LTR
برای حمایت از ما امتیاز دهید